KRIG OG KVARDAG.
Stian Frimannslund, Solheim
Skule. 6. klasse.
I mai døydde Anders, fyrste mannen til mormora mi, Anna. Ho sat att med Astrid, ei jente på 3 år, og var 2 månader på veg med neste barn. Systera, Margit, flytta inn og hjelpte ho.
Det vart lange og harde arbeidsdagar, der dei måtte prøve å få mest mogeleg mat ut av den vesle garden. Kyrne gav dei mjølk og dei kinna smør og lagde ost, og sauene gav ull og kjøt. Ulla vart karda og spunne til tråd, og deretter strikka til sokkar og andre klede. Noko av tråden vart voven til ty, og gamle klede vart sydd om til barna.
Ein nemnd reiste rundt og delte ut rasjoneringskort. På desse kunne ein kjøpe kaffi, sukker o.l. Det var ikkje stort anna enn havre som gjekk an å dyrke her i bygda, og mjølet var grovt, men eit viktig tilskot i kosten, men nokon måtte også bake barkebrød. Etter at mormor fekk sonen Anders fekk ho eit lite tilskot av fint mjøl, det fekk også dei som var sjuke. Mormor var av dei få som hadde telefon her i bygda og det hadde sine fordelar. På Nordalen, med god utsikt over fjorden budde jordmor Hille, og så snart ho oppdaga tyskarar eller kontrollørar så varsla ho alle i bygda. Då sprang folk for å gøyme kjøt o.l. i tørrhøy og urar. Hadde dei formange dyr, vart desse dyra jaga til skogs. Ein nabo fortalde at grannen kom i skulestova for å advare læraren som hadde radio om at tyskarane kom. Etter krigen kom det fram at radioen var gøymd i "Mørkeura", og alle våpna var gøymde på liknande plassar. Ein gong vart ungane gøymde i ei løe fordi kontrollørane lokka dei med snop for å få dei til å snakke.
To tyskarar kom ein gong opp til mormor. Dei sa dei skulle sjekke telefonen, men det var sikkert berre løgn. Lettelsen var i vertfall stor då dei gjekk sin veg att, utan å gjere noko ting. På nabogarden budde morfar, Salomon (gift med mormor i 1949) søstera hans Anna og oldemor.
Ein kald vinterkveld banka det på døra. Dei vart temmeleg sjokkerte då dei såg at det var søstera, Maria, til morfar og forloveden, Knut, som forfrosne stod ute på dørhella. Kort fortalt: Dei budde i Bergen der ho var sjukepleiar. På ei tilstelling helt Knut ei varm tale for konge og fedreland. Dette fekk tyskarane kjennskap til, og dei måtte rømme. Bortsett frå sjøstykka, gjekk dei heile vegen. Snille folk gav dei litt mat og husrom, men mange netter overnatta dei i uthus. Tøffaste natta var då dei overnatta eit sel på Ramsdalsheia. Det var bitande kaldt, dei trudde nesten at deira siste time var komen.
Men dei kom seg til Holsen i Eikefjord. Der fekk dei vere hos slektningar til dei var såpass friske at dei kunne låne ski, og ta fatt på siste stykket til Norddalsfjorden. Familien var glad over at dei var velberga heime, men problemfritt vart det ikkje. Det var både farleg og straffbart å skjule rømlingar. Ikkje hadde dei rasjoneringskort for dei heller. Det var garden og fisken i vatnet som redda dei. I byrjinga var det ingen som visste at morfar hadde 2 ekstra munnar å mette. Men det var vanskeleg å helde dei skjult i lengda. Heldigvis tysta ikkje bygdefolket.
Då dei nærma seg Florø fekk båten motorstopp og dreiv mot eit tysk marine fartøy. Medan Per arbeidde på spreng med maskina, retta tyskarane maskingevær mot dei.
