Side 6

Litt om soga.

Kva tid det tok til å busetje seg folk her i Flora er uråd å seie, men samlarar og veidarar søkte nok til området her då isen vel var borte. Ved Brandsøysundet er det nyleg funne buplassar som er ca. 6000 år gamle. På Stakeneset nordvest for Sandvik er det merke etter eit steinbrot der det har vorte brote fram materiale til steinøkser. Eit stort helleristnings felt finst i Ausevik, dateringa her er litt ulik, kanskje er dei ca.3000 år gamle. Elles er det ei rekkje einskildfunn frå steinalder og bronsealder. Langs leia, særleg i nordre delen av kommunen, Årebrot o. a. stader, er det ei rekkje store gravrøyser. Ein må vel rekne med at dei første Floreværingane ikkje var serleg bufaste, men flytte ikring etter som fangst og jakt skifte. Seinare fekk dei vel husdyr og jordbruket førte til meir fast og stabil busetjing. Hustufter frå folkevandringstid er der på sørsida av Kinn. Frå den første historiske tida er det lite å finne i sogene frå stroket her.

Furesund er nemnd i Egilsoga (ca. 870), det var der mennene til Harald Hårfagre tok eit skip som høyrde Toralf Kveldulfsson til. Ein har tenkt seg at Bru (Svanøy) har vore hovdingsete og at kanskje det var der Arinbjørn Herse i Fjordene budde.

(Eirik Blodøks var fostra hos han og kanskje Erikstad har namna frå han). På 1100-talet er nemnd ein Kolbein Torljotson frå Batalden, han var med i flokken til Sigurd Slembe.

Som kyststroket elles kom vel Flora tidleg i kontakt med kristendommen. Ein steinkross står på Svanøy, han vert kallen St. Olavs kross og skal etter segna vere flytt frå Brandsøy. Seinare vart det kyrkje på Bru (nemnd i 1306). Men eldste kyrkja som no finst er Kinnakyrkja, som sikkert er frå tidleg kristen tid. Ei rekkje segner knyter seg til Kinnakyrkja, som var hovudkyrkja for bygdene ikring. Kyrkje var der også i Brandsøy.

Kor stort folketalet var i det noverande Flora i gamal tid er uråd å vite, men det har neppe høyrt til dei tettast folka områda i landet. I 1665 har ein rekna ut at det var ca. 1000 menneske her, mest i austre delen av kommunen. På omlag same tid vart gjestgjevarstadene oppretta, dei skulle vere skysskifte for dei danske embetsmennene som reiste langs kysten, og elles vere handelsplassar for folket i bygdene her og for tilreisande fiskarar. Slike handelsplassar var Furesund (frå ca.1630), Hellevik, Eikefjord og Kinnasund. I Hellevik og Furesund er det fleire gamle bygningar frå gjestgjevartida, men vel neppe frå den eldste tida.

I Furesund overnatta Kristian den 6. med fylgjet sitt på Noregsferda si i 1733.

Folketalet vaks sterkt i tida etter 1814. Eit rikt sildefiske tok til då og denne sildeperioden varde fram til ca. 1870. Ei rekkje sildebuer vart bygde då, over 300 i heile kommunen, mest i Rognaldsvåg/Skorpa området. Ein kan enno mange stader sjå grunnmurane etter saltebuene (Æsøysund, Rognaldsvåg og Batalden). Byen Florø vart vedteken grunnlagd i 1860 for å vera sentrum for det store sildefisket, men fisket slutta straks etter at byen var grunnlagd, slik at voksteren ikkje vert den ein hadde tenkt seg. Ein laut skaffe seg anna næringsgrunnlag, m. a. hadde byen ikring 1900 ein etter den tid stor og tidhøveleg fiskeflåte.

No kjem vi inn i ei tid som ligg nær opp til vår. Frå den siste tidbolken kan det være verdt å ta for seg krigsåra 1940-45. Kyststroket her med mange fiskarar og sjøfolk hadde mykje folk ute under krigen, til sjøs og i styrkene i Storbritannia. Kontakten over Nordsjøen var til sine tider livleg. Tyskarane hadde festningsanlegg på Florelandet der ein enno kan finne bunkrar o. a. merke (m.a. ein kanon) etter den tida.

Det kan vere interessant å sjå korleis folketalet i Flora har vore fram gjennom tida. Frå før 1970 gjeld tala Kinn prestegjeld (svarar ikkje heilt til noverande Flora). Her er også utrekna kor stor del av folket i fylket som bur i Flora.

År	Folketal	% av foket i fylket
1666	1000	3
1769	1700	4
1801	2000	4
1815	2100	4
1825	2500	4
1835	2700	4
1845	3300	4
1855	3900	5
1865	5000	6
1875	5100	6
1891	5300	6
1900	5800	7
1910	6500	7
1920	6400	7
1930	6300	7
1946	6700	7
1950	7100	7
1960	7800	8
1970	8100	8
1977	8900	9

Tala er avrunde til nærast heile hundre.